Feeds:
Posts
Comments

Turqizma pa dashje

Gazeta “Dita” u rikthehet kujtimeve të përkthyesve të rusishtes për Enver Hoxhën, në periudhën e tensioneve midis dy partive; duke përcjellë mes të tjerash rrëfimin e e Myfit Mushit se, kur Hrushovi reagoi ndaj fjalimit të liderit shqiptar në Mbledhjen e Moskës, duke thënë “Enver Hoxha oblill nas gavnom” (Enver Hoxha na hodhi mut përsipër), ky si përkthyes e kish zbutur impaktin e fjalës mut duke i shqipëruar fjalët e Hrushovit kështu: “Enver Hoxha na leu me… të pëgërë”; dhe më pas kish komentuar: “më dukej se fjala turqisht do ta zbuste ca atë fjalë.”

Continue Reading »

Fuzzy texts

Përkthyesve të ndërfaqeve të përdoruesit (UI) nga anglishtja në shqip shpesh u duhet të vendosin si t’i trajtojnë tekste të tilla si:

Can’t delete folder

Të cilave në anglishte u mungon referenca vetore eksplicite.

Shqipja kërkon që thënia ta shprehë, me mjete gjuhësore, subjektin e thëniezimit – ose ta tregojë se kush flet.

Continue Reading »

Një ndërtim problematik për t’u shpjeguar nga ana sintaksore:

Nuk ka kush (të) kujdeset për mua.

Ose, me një formulë më abstrakte:

(NUK) KA + KUSH + folje në dëftore/lidhore + gjymtyrë të tjera.

Kuptimi i kësaj shprehjeje është se ekzistojnë (ende) njerëz në gjendje që të kryejnë veprimin e shprehur nga folja përkatëse (ose nuk ekzistojnë, nëse shprehja nis me një pjesëz mohuese), çfarë implikon se kjo ekzistencë ose mosekzistencë është kundërshtuar ose vënë në dyshim në premisat ose më parë në bisedë.

Djali, nënës: Ç’do të bësh ti, kur të iki unë në Berat?

Nëna: Mos e vra mendjen, ka kush kujdeset për mua.

Continue Reading »

Një ndërtim, dy efekte

Ndonjëherë mjafton një këmbim përemrash vetorë, për t’ia ndërruar krejt natyrën ilokutive dëshirores – për shembull, nga mallkimi në përgjërim dhe e kundërta.

Continue Reading »

Forma të dëshirores

Disa ndërtime të shqipes, me mënyrën dëshirore, janë specializuar për të përcjellë modalitetin e lutjes ose të politesës ose të zbutjes së një kërkese.

Për shembull, t’u bëfsha kurban ndeshet me këtë funksion, duke shprehur lutje deri në përgjërim; kuptimi është që “unë jam gati të flijohem për ty.”

Continue Reading »

Lavjerrësi i politesës

Si frëngjishtja dhe gjuhë të tjera, shqipja e përdor vetën e dytë shumës – në folje dhe në përemra – për të shënjuar politesën ose mirësjelljen.

Continue Reading »

Paskajorja e të varfrit

Një tabelë që më kujtohet tani nga Shqipëria e fëmijërisë sime, e ekspozuar te kryqëzimet midis një rruge çfarëdo dhe hekurudhës:

RREZIK TRENI! NDAL, SIGUROHU, KALO!

Continue Reading »