Feeds:
Posts
Comments

Posts Tagged ‘lidhorja’

Këtë ndërtim e kanë bërë të pavdekshëm këto dy vargje të një kënge popullore të Jugut:

Nga muri do ngjitem,
Ta di që të vritem

Fjalët i thotë një ashik, që kërkon t’i shkojë të dashurës në shtëpi fshehurazi; duke marrë në sy rrezikun që mund ta vrasin si “shkelës” (intruder).

Kënga është e bukur dhe më vjen keq ta përdor për analiza gjuhësore…

(more…)

Advertisements

Read Full Post »

Ndërtimet idiomatike të tipit më vjen mirë, më vjen keq, më vjen rëndë (trajtë e shkurtër dhanore + folja vjen në vetën e tretë + ndajfolje); ose të tjera të ngjashme, të tipit më vjen turp, më vjen inat (trajtë e shkurtër dhanore + folja vjen në vetën e tretë njëjës + emër) njihen dhe janë përshkruar mirë. Në këto ndërtime, folja vjen nuk ka kryefjalë gramatikore (emrat inat, turp nuk do t’i konsideroja si kryefjalë, sa kohë që janë të ngrira morfologjikisht dhe pothuajse të ndajfoljëzuara), ndërsa subjekti i fjalisë shprehet formalisht me dhanoren e trajtës së shkurtër (të krahasohen edhe me më erdhi qejfi, më erdhi uria etj., ku emri ndjekës është përnjëmend kryefjalë).

(more…)

Read Full Post »

Një ndërtim me foljen them si folje modale të qëllimit të pavendosur, të ndjekur nga lidhorja:

Themi të shkojmë në kinema sonte.
Them të pres edhe një muaj, pastaj t’i shkruaj.
Them t’i kërkoj takim ministrit.
Them të aplikoj për një grant këtë vit.
Thashë t’i kërkoja Halimit të ma rregullonte derën.
Them ta marr edhe nipçen me vete.

(more…)

Read Full Post »

Folje si filloj, nis, zë etj., të cilat përdoren në ndërtime inkoative, të tipit filloj të punoj, kërkojnë që folja ndjekëse të jetë në lidhore (të paktën në standard; në gegërishte lidhores këtu i përgjigjet paskajorja me punue).

Ndërkohë, në shqipen e folur dëgjon rëndom ndërtime me dëftoren, praktikisht parataktike, të tipit:

Ke filluar rri vonë natën tani?

Ku filloj + folje në dëftoren përdoret në vend të filloj + folje në lidhoren.

(more…)

Read Full Post »

Ndërtimet me foljen modale duhet janë dyfarësh: me foljen kryesore në pjesore (duhet lexuar origjinali) ose në lidhore (duhet të lexojmë origjinalin).

Ka disa dallime mes këtyre dy formave, mes të cilave këtu veç dua të vë në dukje atë që folja jam nuk i pranon ndërtimet me pjesore: duhet të jemi atje para orës katër por jo *duhet qenë atje para orës katër (gegërishtja këtu do të kishte, normalisht du(he)t me qenë atje para orës katër).

(more…)

Read Full Post »

Ndërtimet me fjali të varura, të tipit:

(a) Në vend që të shkoja në zyrë, e kalova ditën në park.

Krahasojnë zakonisht dy veprime ose ngjarje, të cilat e përjashtojnë njëra-tjetrën; dhe nga të cilat njëra ka ndodhur/po ndodh/do të ndodhë etj. (ngjarja zëvendësuese) ndërsa tjetra jo (ngjarja e zëvendësuar).

(more…)

Read Full Post »

Ndërtimi i tipit mos bëj gabim + lidhore i shqipes bisedore:

Mos bëj gabim të ngjitesh nga shkallët

është i barazvlershëm me urdhëroren mohore:

Mos u ngjit nga shkallët (por merr ashensorin)

(more…)

Read Full Post »

Older Posts »