Fjalë hibride

Morfologët që merren me fjalëformimin, gjithnjë kujdesen të gjejnë nëse një ndajshtesë e caktuar është apo jo aktive brenda shqipes.

Për shembull, të gjithë dallojmë prapashtesën –cion në fjalë si revolucion, informacion, agjitacion etj.; por kjo prapashtesë nuk ka formuar fjalë të reja, brenda shqipes, të tilla që të mos ekzistojnë në gjuhët burimore.

Një tjetër pseudo

Shqipja feminist, në kuptimin “gruar, qejfli femrash,” është nga ato pseudohuazime neolatine që i bëjnë gjuhëtarët të kruajnë kokën.

Ky emër që ka qenë ndeshur dendur në ligjërimin e folur, ka pamjen e një fjale neolatine – pa qenë i tillë.

Kufiri i fjalës

Pëshpëritësi më shkruan:

kam nevojë për ndihmën tënde rreth një përsiatjeje gjuhësore.

Me pak fjalë, gjatë një loje argëtuese gjuhësore në të cilën duhet të gjenim fjalë shqip në të cilat dy zanore të njëjta të ishin pranë njëra-tjetrës, situata degradoi kështu :

Shprehja “ku ta gjej”

Në shqipen bisedore, shprehja ku ta gjej që + lidhore përdoret zakonisht për të treguar se e dëshirojmë shumë diçka:

Unë ku ta gjej që të ma redaktosh ti librin!

Përdoret në të gjitha vetat, zakonisht në të tashmen por edhe në të pakryerën. Si ndërtim, është pjesërisht i frazeologjizuar – për shkak të kufizimeve gramatikore.

Ndërtimi “ta di që”

Këtë ndërtim e kanë bërë të pavdekshëm këto dy vargje të një kënge popullore të Jugut:

Nga muri do ngjitem,
Ta di që të vritem

Fjalët i thotë një ashik, që kërkon t’i shkojë të dashurës në shtëpi fshehurazi; duke marrë në sy rrezikun që mund ta vrasin si “shkelës” (intruder).

Kënga është e bukur dhe më vjen keq ta përdor për analiza gjuhësore…

Ndërtimi “se me kë”

Përemrat e tipit sekush, sekur, sesi, seku etj. njihen dhe janë përshkruar si alternativa të përemrave të tipit dikush, dikur, diku, disi.

Nuk më rezulton të jetë përshkruar një ndërtim i afërt me atë që ka çuar në përngjitjet e mësipërme, por ku përngjitja nuk ka ndodhur dot për arsye sintaksore.

Ç’çekiç?

Mes garave të atletikës, gjendet edhe e quajtura hedhje çekiçi, e cila bën pjesë në të njëjtën familje me hedhjen e diskut, të shtizës dhe të gjyles.

Ka një problem me emrin e këtij sporti, megjithatë; objekti që hidhet nuk i ngjan fare çekiçit, pse është një gjyle e rëndë metalike (7.2 kg), e lidhur me kavo çeliku me një dorezë.